"Čovjek je ujedno i ono što može biti" interpretacija značenja termina otuđenje u socijalizmu i postsocijalizmu - Matošević, Andrea (2020)
U radu se analizira pojam otuđenja, odnosno alijenacije u dvostrukom smislu: s jedne strane kao značajna artikulacija filozofskih i socioloških problema u jugoslavenskoj socijalističkoj misli i šire, ali i istovremeno kao vrlo prisutna akcentuacija detektiranih stanja u industrijskim postrojenjima. Na toj dvostrukoj poziciji grade se djelomična analiza i usporedba s kontekstom današnjih uvjeta rada u sektoru koji Franco “Bifo” Berardi naziva “kognitarijatom”, ali iz kojega su detekcija i konstatacija otuđenja gotovo u potpunosti odstranjene i zamijenjene nizom supstituta poput “beznađa”, “ravnodušnosti”, “besperspektivnosti”, “samoizrabljivanja” ili pak “sagorijevanja na poslu”. U radu se interpretira nedostatnost takve zamjene, jer je otuđenje, unatoč konstantno naglašavanoj apstraktnosti njegova značenja, konotiralo kritiku, promjenu i nadilaženje trenutnog stanja, odnosno napor ka razotuđenju, što nije slučaj s nizom spomenutih termina. Iz tog je razloga rad prožet jezičnom analizom te pokušava odgovoriti na pitanje o mogućnosti govora i analize dijela današnjih, poglavito radnih, uvjeta i stanja u terminima otuđenja.
The paper analyses the notion of alienation in a dual sense: first, as a significant articulation of philosophical and sociological problems in Yugoslav socijalist thought and beyond, but also as a very present accentuation of the work conditions detected in industry. This double position builds a partial comparison with and analysis of the context of today’s working conditions in the “cognitariat” sector, but from which detection of alienation is almost completely removed and replaced with terms such as “hopelessness”, “indifference”, “futility”, “self-exploitation”, or “burnout”. The paper interprets the lack of such substitution, since alienation, despite the constantly emphasized abstractness of its meaning, connotes criticism, change and overcoming the current issues. This implies strong effort towards disalienation, which is not the case with the mentioned substitutive terms. For this reason, linguistic analysis and attempts to answer the question on the possibility of speaking and analysing a part of today’s, especially working, conditions in terms of alienation are a dominant part of this paper.
Bibliografske bilješke uz tekst ; bibliografija: str. 63-65.
Sažetak ; Summary.
Keywords: Otuđenje -- Razotuđenje -- Uvjeti rada -- Prekarnost -- Socijalizam