Predodžbe o materinskom jeziku u hrvatskoj i slovačkoj preporodnoj književnosti - Čagalj, Ivana (2013)
U radu se uspoređuje tematiziranje hrvatskoga i slovačkoga narodnoga jezika u odabranim programskim i poetskim tekstovima dvaju narodnih preporoda uz koje se veže niz, uglavnom stereotipnih, predodžaba o materinskom idiomu. Pod utjecajem herderovsko-humboldtovskoga jezičnoga nacionalizma, narodni jezik, u prvom redu njegov standardni varijetet, u objema preporodnim koncepcijama nije bio samo sredstvom nacionalne integracije, nego i simbolički i identifikacijski potentnom kategorijom, svojevrsnom eksternalizacijom i reprezentacijom posebnosti nacionalnoga duha. Budući da je u preporodnom razdoblju u objema sredinama jezik jamčio internu integraciju i eksternu diferencijaciju nacionalnoga kolektiva, u tvorbi hrvatskoga i slovačkoga nacionalnog identiteta bili su iznimno aktivni pozitivni stereotipi o materinskom jeziku te je romantičarskim patriotskim diskursom dominirala konvencionalno pozitivna slika o vlastitoj jezičnoj i nacionalnoj zajednici. Analizirani tekstovi, međutim, pokazuju da autoslika, nije bila isključivo pozitivna, nego da se u preporodnoj književnosti pojavljivala i kritika određenih negativnih osobina nacionalno-jezičnoga kolektiva s kojom su usko povezani i pozitivni heterostereotipi o drugim narodima.
Projekt MZOS
HRV