Književnost i psihoanaliza : kolegij dr. sc Željke Matijašević, Odsjek za komparativnu književnost, akad. god. 2008/09 : čitanka - Matijašević, Željka; Bloom, Harold; Camden, Carroll; Devereux, Georges; Earl, James; Freud, Sigmund; Goux, Jean-Joseph; Green, André; Jung, Carl Gustav; Nussbaum, Martha; Rand, Nicholas; Showalter, Elaine; et al. (2008)
Sadržaj kolegija: Kolegij uključuje predavanja (2 sata) posvećena uvodu u Freudovu misao, uvodu u temeljne psihoanalitičke pojmove - nesvjesno, otpor, potiskivanje te razjašnjenju mita o Edipu u psihoanalizi. Na seminaru (1 sat) čitat će se i psihoanalitički tumačiti Sofoklove tragedije Kralj Edip i Edip na Kolonu, Hamlet Williama Shakespearea te Dr. Jekyll i g. Hyde R.L. Stevensona.


Raspored rada (po tjednima):


1. Uvodno predavanje

2. Uvod u psihoanalitičku teoriju: Sigmund Freud - nesvjesno, potiskivanje, otpor, teorija libida; tumačenje snova

Sigmund Freud, Smisao simptoma, Fiskiranje na traumu, Otpor i potiskivanje, Teorija libida i narcizam, Prijenos, Analitička terapija

3. Frojdovska psihoanaliza: id-ego-super-ego; Eros i nagon smrti; nagonski temelji Freudove kulturalne teorije

Sigmund Freud, Raščlamba psihičke ličnosti
Matijašević, Sigmund Freud

4. Freudova «kulturalna» djela i Nelagoda u kulturi; Freudovi spisi o književnosti i umjetnosti

Sigmund Freud, Pjesnik i maštanje
Sigmund Freud, Psihopatološki karakteri na pozornici
Richard Wollheim, Freud and the Understanding of Art
5. Carl Gustav Jung: analitička psihologija i novo poimanje nesvjesnog; jungovska analiza Snjeguljice

Jung, Arhetipovi kolektivno nesvjesnog; Animus i anima
Solar, Jungovo učenje o mitu
Stephen Flynn, Analysis of Snow White and the Seven Dwarves


6. Psihoanaliza nakon Freuda: Rank, Winnicott, Lacan; sublimacija i revizija odnosa nagonsko/kulturno

Winnicott, Igra i stvarnost (poglavlja 1,6,7)
Eagleton, Psihoanaliza

7. Aristotelova teorija katarze i psihoanaliza

James Earl, Identifikacija i katarza
Bennet Simon, Recognition in Greek Tragedy: Psyhoanalytic on Aristotelian Perspectives


8. Sofoklov Kralj Edip i Freudov mit o Edipu

Sofoklo, Kralj Edip
Solar, Freudovo shvaćanje i tumačenje mitova
Jean Starobinski, Edip i Hamlet


9. Psihoanaliza onkraj Edipa i Sofoklov Edip na Kolonu

Sofoklo, Edip na Kolonu
Jean-Joseph Goux, Edipova oporuka


10. Antičko nesvjesno i empatička identifikacija

Martha Nussbaum, Kralj Edip i antičko nesvjesno
Martha Nussbaum, Suosjećanje-temeljna socijalna emocija


11. Kulturalna relativnost psihoanalitičkih kategorija: Edipov kompleks sa stajališta etnopsihoanalize

Georges Devereux, Zašto je Edip ubio Laja?

12. Mnoštvenost psihoanalitičkih osvrta na Hamleta: «slučaj» Hamlet i Bloomov «slučaj» Freud

William Shakespeare, Hamlet
Ernest Jones, Hamlet i Edip
Harold Bloom, Freud - A Shakespearean Reading

13. Melankolija, žalovanje i narcizam u Hamletu; Lacanovo tumačenje Hamleta

Green, On Hamlet's Madnesses and the Unsaid
Nicholas Rand, Možemo li – poslije Freuda – još čitati Hamleta?

14. Psihoanaliza i ženskost: analiza Hamleta

Caroll Camden, On Ophelia's Madness
Jacqueline Rose, Sexuality in the Reading of Shakespeare

15. Literatura «dvojnika»: poimanje rascjepa psihe od Freuda do danas

Stevenson, Dr Jekyll i g. Hyde
Showalter, Dr Jekyll's Closet
Freud: a Shakespearean reading / Harold Bloom (iz: The Western Canon) ;
On Ophelia's madness / Caroll Camden (iz: Shakespeare four hundert) ;
Zašto je Edip ubio Laja? / Georges Devereux ;
Psihoanaliza / Terry Eagleton (iz: Književna teorija) ;
Identifikacija i katarza / James Earl ;
Analysis of Snow White and the seven dwarfs / Stephen Flynn ;
Raščlamba psihičke ličnosti / Sigmund Freud (iz: Nova predavanja) ;
Smisao simptoma, Fiksiranje na traumu, Otpor i potiskivanje, Teorija libida i narcizam, Prijenos, Analitička terapija / Sigmund Freud (iz: Predavanja za uvod u psihoanalizu) ;
Pjesnik i maštanje; Psihopatološki karakteri na pozornici / Sigmund Freud (iz: Freud i Mojsije) ;
Edipova oporuka / Jean-Joseph Goux ;
On Hamlet's madness and the unsaid / André Green (iz: Freud and forbidden knowledge) ;
Hamlet i Edip / Ernest Jones ;
Sigmund Freud / Željka Matijašević (iz: Strukturiranje nesvjesnog) ;
Anima i animus, Arhetipovi kolektivno nesvjesnog / Carl Gustav Jung (iz: O psihologiji nesvjesnog) ;
Kralj Edip i antičko nesvjesno / Martha Nussbaum ;
Možemo li - poslije Freuda - još čitati 'Hamleta' / Nicholas Rand ;
Sexuality in the reading of Shakespeare / Jacqueline Rose (iz: Alternative Shakespeares / ur. John Drakakis) ;
Dr Jekyll's closet / Elaine Showalter (iz: Sexual anarchy) ;
Recognition in Greek tragedy: psychoanalytic on Aristotelian perspectives / Simon Bennett (iz: Freud and forbidden knowledge / ur. P. Rudnytsky i E. Handler-Spitz) ;
Freudovo shvaćanje i tumačenje mitova; Jungovo učenje o mitu / Milivoj Solar (iz: Edipova braća i sinovi) ;
Edip i Hamlet / Jean Starobinski (iz: Kritički odnos) ;
Igra i stvarnost (poglavlja: 1, 6, 7) / Donald W. Winnicott ;
Freud and the understanding of art / Richard Wollheim (iz: The Cambridge companion to Freud)
F
Keywords: književnost; psihoanaliza; Freud, Sigmund; Jung, Carl Gustav